Rapport van de Penningmeester

Gelukkig draait ons hele leven als kerk niet om cijfers.  Maar toch leiden onze keuzes vroeg of laat tot een uitgave of een opbrengst die moet worden geboekt.  Op de volgende pagina’s vindt u de vertaling in EUR van de afgelopen vier jaar activiteit van onze federatie, waarvan u de details kunt lezen in de verslagen van de voorzitter, de secretaris en de afdelingshoofden.

De Federatie

Samenvatting

De samenvattende tabel hierboven toont u in enkele cijfers de financiële situatie van de Federatie tijdens dit mandaat.

De 1e regel toont de evolutie van de tienden.

De 2e en 5e regel tonen het resultaat van het jaar voor en na de overdracht van de reserves.

De 3e en 4e regel tonen de mutatie van de fondsen als gevolg van het gebruik en de toewijzing van reserves.

De 6e, 7e en 8e regel tonen het kapitaal van de vereniging, de gecumuleerde resultaten en de voor specifieke doeleinden gereserveerde middelen.

In één oogopslag zien we dat, met uitzondering van 2020, de tienden gestaag zijn toegenomen.  Ook eindigde elk jaar met een overschot, ook in 2020.   Onderaan de tabel staat de ontwikkeling van de tienden uitgedrukt in een percentage dat kan worden vergeleken met de stijging van de consumptieprijzen.

Tienden en gaven

Wat moeten we denken van deze algemene stijging van de tienden? 9,74% stijging (159.783 euro), terwijl het aantal leden in 4 jaar tijd met 3,71% is gestegen. Maar in dezelfde periode bedroeg de inflatie 13,10%, wat deze stijging van de tienden relativeert. De onderstaande tabel toont de correlatie tussen de toename van het aantal leden en de toename van de tienden in de afgelopen 10 jaar, van 2013 tot 2022. 587 euro/lid en 597 euro/lid in respectievelijk 2013 en 2022. De verhouding blijft stabiel zonder dat de inflatie een rol speelt. In 34 jaar is de tiende per lid met 24% gestegen, terwijl in dezelfde periode de inflatie met 113% is toegenomen.

Wanneer wij echter de verschillende kerken nader bekijken, blijkt dat de stijging niet uniform is. Elk jaar kent gemiddeld een derde van de kerken een stagnatie van de tienden, een ander derde een stijging en het laatste derde een daling van de tienden. Verrassend is dat de stijging van de tienden niet altijd correleert met de stijging van het aantal leden. Zo zagen van 2019 tot 2020 slechts 20 kerken een toename van het aantal leden, soms met slechts één persoon. En van deze 20 kerken zagen 6 hun tienden dalen. Omgekeerd zagen 5 kerken met stagnerende of dalende leden hun tienden toenemen. Een meer gedetailleerde kennis van elke kerk helpt soms om deze variaties.  Sommige kerken zijn net geopend, andere bestaan al lang.  Sommige hebben weinig geregistreerde leden in vergelijking met het aantal mensen dat de kerk effectief bezoekt.  Andere daarentegen hebben meer geregistreerde leden dan leden die nog regelmatig of zelfs alleen maar bekend zijn bij de kerk.  Veel leden die in hun kerk aanwezig zijn, geven er de voorkeur aan hun tienden rechtstreeks aan de federatie over te maken, waardoor de statistieken van de plaatselijke kerk worden vertekend.  Het aantal geregistreerde leden komt niet altijd of vaak overeen met het aantal in de kerk aanwezige leden.  Wij kunnen het dus niet als het enige criterium gebruiken om de voortgang van de tiende in onze kerken en de trouw van onze leden te evalueren.

Laten we de onderstaande tabel bekijken om het verband te zien tussen de evolutie van de tienden en de evolutie van de leden over 10 jaar.  U zult merken dat vooral onze oudere kerken, zowel de Franstalige als de Nederlandstalige, voor problemen zorgen:

Hieronder staat de tabel met de offergaven die via de federatie worden gegeven. Ik herinner u eraan dat tijdens de sabbat gewoonlijk twee offers worden georganiseerd

De eerste, ten tijde van de sabbatschool, wordt beheerd door de ‘Generale Conferentie’ voor de ondersteuning en financiering van onze zendingen. Deze worden aangevuld met andere offergaven zoals verjaardags-/dankgiften en een deel van de 13e sabbat. De tweede tijdens de eredienst blijft voor de plaatselijke kerk, behalve voor speciale offergaven. De laatste jaren is het echter mogelijk om tijdens de prediking één globaal offerande te houden, dat verdeeld wordt tussen de gemeente (50% voor de gemeente, eventueel tot een maximum van 60%) en de wereldbehoeften. Deze globale offergave vervangt dan alle speciale offergaven in de kalender die door de Unie en de Federatie worden gestemd.  Het aandeel dat de Federatie ontvangt – d.w.z. 40% tot 50% – wordt gelijkelijk verdeeld over de verschillende offergaven van de kalender.  Slechts 19% blijft bij de Federatie (voor IEBC, godsdienstvrijheid, Adventistische hulp, enz.)  Tot op heden hebben vijf kerken dit systematische offer aangenomen.

Balans en reserves

In 2022 bezit de federatie dus 985.289 euro aan eigen vermogen, waarvan 82.258 euro aan reserves, als volgt verdeeld:

Het reservefonds “Uitgeverij” komt voort uit de liquidatie van de boekhandel die we meer dan 30 jaar geleden op de 3e verdieping van de Ernest Allardstraat hadden. Op voorstel van het GCAS zullen we deze rekening in 2023 in evenwicht brengen door hem op te nemen in het kapitaal.

De meeste van onze middelen worden namelijk in de vorm van een lening ter beschikking gesteld van het bouwfonds (zie vorderingen op korte termijn en leningen op lange termijn). Op dezelfde rekening-courant staan de per 31 december te ontvangen tienden en offergaven (EUR 248.881) die wij begin 2023 hebben ontvangen. Een deel van deze tienden en offergaven staat ditmaal ook op de rekeningen-courant op het credit, omdat wij zelf een rekening-courant hebben bij de Unie, alsmede een schuld bij de RSZ (sociale lasten voor het 4e kwartaal) en het ministerie van Financiën (roerende voorheffing voor december), die beide in 2023 zullen worden vereffend.

De trustfondsen nemen een door een lid voorgeschoten bedrag over dat in jaarlijkse termijnen wordt teruggevorderd.

Resultaatrekeningen (en budget 2023)

Elk jaar, ook in 2020, eindigde de federatie het jaar met een overschot. De begroting voor 2023 is opgenomen zoals die in november 2022 door het bestuur is goedgekeurd. Sindsdien hebben verschillende gebeurtenissen, zoals de aanwerving van twee predikanten, maar ook een door de Unie (met instemming van de twee Franse federaties) toegezegde uitzonderlijke toelage, deze begroting al verstoord. Wij hopen nog steeds het jaar 2023 in evenwicht te kunnen afsluiten.

Hieronder volgt de gedetailleerde resultatenrekening, met enkele toelichtingen.
Allereerst de inkomsten, inclusief de ontvangen vergoedingen:

Wat de diverse bedrijfsopbrengsten betreft, is de huur van Orange N.V. voor de antenne op het dak van de Federatie sinds 2021 overgeboekt naar de rekeningen van het gebouw.

Wat de reguliere vergoeding betreft: tientallen jaren lang ontvingen wij, ter ondersteuning van onze kleine federatie, elk jaar een speciale vergoeding van de Divisie, waarin ook, met medeplichtigheid van de Unie, een vergoeding voor het werk van ESDA (Woord van Hoop) was opgenomen. Deze vergoeding verdwijnt geleidelijk. Voor 2023 ontvangen wij nog 16.000 euro en in 2024 8.000 euro.
Binnen de speciale toelagen is de internshipvergoeding bedoeld ter ondersteuning van de inzet van jonge predikanten die hun stage nog moeten afronden. De ADRA-toelage is een rechtstreekse subsidie van de Unie om het salaris van de directeur van ADRA België te financieren, net als voor ADRA Frankrijk. Zij wordt dus doorgegeven aan de VZW ADRA-BE. En de vertaalvergoeding is een toelage van onze Unie ter ondersteuning van onze specifieke administratieve behoeften in België-Luxemburg en meer bepaald onze vertaalbehoeften.

Daarna volgen de uitgaven, met name de personeelskosten:

Om de verschillen tussen de jaren te begrijpen, moet u deze tabel bekijken samen met de onderstaande tabel die al onze werknemers over dezelfde periode van vier jaar weergeeft. Wat opvalt, is de daling van de brutosalarissen en -huren, de sociale lasten en de reiskosten in 2020. De reiskosten zijn gemakkelijk te begrijpen omdat we tijdens de COVID-periode niet meer konden reizen of vergaderingen konden organiseren, een verbod dat gedeeltelijk is verlengd tot in 2021.  De vermindering van de lonen en de sociale bijdragen kan op een andere manier worden verklaard: voor de maanden april, mei en juni 2020 hebben wij al onze werknemers in gedeeltelijke werkloosheid geplaatst tegen een percentage van 80%, d.w.z. vier dagen werkloosheid en één dag werk. De bijzondere maatregelen van de COVID maakten het ook mogelijk de werkloosheid aan te vullen tot het gebruikelijke belastbare bedrag, zodat de werknemers niet financieel onder deze werkloosheidsmaatregel hoefden te lijden. De kerken waren door de overheid gesloten voor de gehele periode van half maart tot half juni, hetgeen het gedeeltelijke ontslag volledig rechtvaardigde.\

Op die manier kon de federatie een ruime 100.000 EUR besparen.  Voeg daarbij de daling van het aantal voltijdse equivalenten in 2020 ten opzichte van 2019 en we hebben de verklaring voor de daling van de loonkosten met bijna 190.000 EUR (19,47%) in 2020, zelfs met de aanwerving van de twee predikanten L. Brouwer en A. Ibragimov in september.

Na de COVID-maanden komen de inflatiemaanden. Meermaals in de loop van het jaar worden indexsprongen aangekondigd voor 2021 en 2022. Sinds 7 maart 2017 maken wij bij besluit van de RSZ deel uit van het paritair comité 337 categorie 139 voor de niet-marktsector. Een van de gevolgen is dat de verplichte indexering van de lonen nu ook voor ons geldt. Tot nu toe werden in de Unie de loonsverhogingen aan het eind van het jaar vastgesteld en op 1 januari toegepast. Bij wijze van uitzondering moesten de Unie en de drie federaties alle drie op 1 september 2022 indexeren. Voor onze federatie bedroeg de indexering 8,24%.

Wat de algemene en administratieve kosten betreft, zijn ook hier de reiskosten van onze hulppredikers in 2020 en 2021 gedaald als gevolg van COVID. Let ook op de daling van de kopieerkosten in 2021 en 2022. Dit is het gevolg van het gebruik van het kopieerapparaat door andere entiteiten zoals ADRA-BE die dan hun kopieën per eenheid vergoeden tegen een tarief dat rekening houdt met de afschrijving van het apparaat.

In de details van evangelisatie en afdelingsuitgaven hierboven vindt u niet onze toewijzingen voor jeugd en ADRA.  Op verzoek van onze GCAS-controleurs zijn deze toewijzingen om boekhoudkundige redenen verplaatst naar “overgedragen toewijzingen” die u hieronder vindt.

U zult merken dat de onkosten van de afdeling Woord van Hoop, voorheen ESDA (equivalent van de IEBC aan de Franse kant, d.w.z. de bijbelse correspondentiecursussen), voortdurend stijgen. Met de hulp van de deelnemende kerken heeft Inge Pollin, die verantwoordelijk is voor de afdeling, de verspreiding van inschrijvingsfolders voor cursussen weer op gang gebracht, vaak via massamailing. De Bijbelcursussen worden dan gedrukt in hoeveelheden van 25 exemplaren, afhankelijk van de vraag. Alles wordt op papier gedrukt en per post naar de curisten gestuurd, die de vragen van de eerder ontvangen lessen beantwoorden. De methode heeft haar oude succes herwonnen, maar tegen steeds hogere kosten voor de instelling, aangezien de cursus gratis is voor de curist. In Frankrijk, Zwitserland en Nederland ligt de nadruk op online cursussen. Dit is de weg die de Franstalige IEBC het liefst zou volgen. Maar echte online cursussen worden momenteel niet voorgesteld. De formule moet dus worden verbeterd. In de komende maanden en jaren moeten de verschillende methoden worden geëvalueerd.

U ziet ook de 16.710 EUR in 2019 en 16.425 EUR in 2020 onder de lijn “Onderwijs – studiebeurzen”.  Dit zijn beurzen voor onze theologiestudenten Jérôme Raucy, Fabio Luna die inmiddels predikant zijn geworden in onze federatie, voor Carlos Ricaurte en voor predikant Ricardo Pereira voor zijn Master 1 en 2.

En tenslotte vindt u hierboven bij de overgedragen toelagen de overdracht van 4% van onze tienden aan de Campus Collonges voor de financiering van onze theologische faculteit.  Na verschillende overlegvergaderingen wordt dit percentage nu verhoogd van 4% naar 5,3% voor de komende drie jaar.  Een financiële evaluatie zal volgen.

Gebouwen

Balans

De financiering van alles wat de gebouwen betreft, aankopen en werken, gebeurt met gaven of andere inkomsten dan tienden. Daarom hebben wij aparte rekeningen voor de gebouwen. Op de volgende vierjaarlijkse algemene vergadering wil de auditeurdienst GCAS nu dat we al onze rekeningen consolideren, want ook al is de financiering gescheiden, het is het geheel (gebouwen + cultuur + afdelingen) dat een juist beeld geeft van de federatie. In het voorjaar van 2019 werd, na 5 jaar wachten, eindelijk de kerk in Elouges verkocht en verbouwd tot woning. In januari 2020 hebben we de Nederlandstalige protestantse kerk in de Walcourtstraat in Anderlecht gekocht met een kleine lening van de Divisie. Het saldo van de lening (40.000 euro) zal in het jaar 2023 worden terugbetaald. Het plan achter deze aankoop was om de rollen van eigenaar en huurder uit te wisselen: de spaanstalige Bethelkerk, die huurder was, wordt nu via de federatie eigenaar, terwijl de protestantse kerk, die eigenaar was, nu huurder wordt, maar met minder zorgen. In oktober 2021 verkoopt de federatie, na een beslissing van de kerk in Charleroi, het gebouw, dat zal worden omgevormd tot 2 appartementen.  De kerk huurt momenteel een zaal, maar hoopt in de nabije toekomst een nieuw gebouw te kunnen kopen. Het is allemaal een kwestie van kansen en financiële middelen. In 2022 is er niets te melden behalve de inhuldiging van onze twee kerken, de Lusofoon en de Hispanofoon, in de Brogniezstraat, die in 2017 zijn aangekocht en van vloer tot plafond zijn verbouwd. O ja, laten we tijdens dit mandaat niet vergeten de voltooiing van onze Lambertinezaal op de 4e verdieping van de Ernest Allardstraat: we beschikken nu over een prachtige interactieve commissie- en pastorale vergaderzaal. In de komende maanden zullen ook de 4e en de keldergang en onze kantoordeuren worden opgeknapt. Het project in Mortsel (toekomstige Ghanese kerk in Antwerpen) moet nog worden afgerond, d.w.z. de toestemming krijgen om het gebouw om te bouwen tot kerk, wat op zich geen probleem meer is, maar we worden geconfronteerd met de eis om extra parkeerplaatsen te vinden. De kerken in Mechelen en Moeskroen staan momenteel te koop.

Hieronder staat de winst- en verliesrekening van de afgelopen vier jaar. U zult zien dat ons dak is verhuurd aan Orange N.V. voor de installatie van een GSM-antenne. Wij hebben zojuist een aanvraag ontvangen van Kinsky, de onlangs goedgekeurde vierde telefoonoperator, die eveneens een antenne op ons dak wil plaatsen.

De huren vormen dan het grootste deel van onze niet-fiscale inkomsten. Daarover leest u hieronder meer. In 2020 ontvingen we een klein legaat, waarvan 1/3 naar de federatie gaat en 2/3 naar de thuisgemeente van ons overleden lid.

Deze inkomsten worden gebruikt om onze jaarlijkse uitgaven te dekken, waaronder werkzaamheden aan onze verschillende eigendommen.  U zult de honoraria van de architect voor het gebouw in Mortsel opgemerkt hebben, die wij betalen.  De belangrijkste bedragen zijn de afschrijvingen, die geen uitgegeven geld zijn maar een boekhoudkundige boeking.  Als we deze afschrijvingen buiten beschouwing laten, vertoont de gebouwenrekening een exploitatieoverschot van ongeveer 50.000 euro per jaar.

Jeugd

Hieronder staan de geconsolideerde rekeningen voor de jeugd. Met andere woorden, de balans en de resultatenrekening van de afdeling met al haar activiteiten van het jaar. Het maakt niet uit of deze activiteiten zijn opgenomen in de rekeningen van de Franstalige of de Nederlandstalige VZW. Deze verdeling wordt willekeurig door de afdeling, in de raad van bestuur, beslist in functie van de geleverde prestaties. Zo worden bijvoorbeeld alle zomerkampen ingeschreven in de boekhouding van JA-FR, waardoor het subsidies kan ontvangen van het ONE, Office National de l’Enfance (= Kind en Gezin). Voor de federatie is het departement onze gesprekspartner en niet de twee VZW’s, die slechts beheersinstrumenten zijn.

Balans

Elk jaar maakt de afdeling een overschot dat tot uiting komt in de over te dragen winst en uiteindelijk op de verschillende bankrekeningen. Het jeugdmateriaal voor de verkoop (shirts, sjaals, badges, enz.) wordt bewaard in de voorraad in het kantoor van de jeugdleider. De reserveringen voor de kampplaatsen van volgend jaar staan in de vooruitbetaalde kosten en de door de ONE toegezegde subsidies voor de kampen van vorige zomer staan in de overlopende inkomsten, omdat zij in 2023 zullen worden overgemaakt.  Aan de passiefzijde omvatten de kortlopende vorderingen de nog te betalen facturen en de over te dragen inkomsten omvatten de ontvangen bijdragen die echter in de rekeningen van het volgende jaar, 2023, moeten worden opgenomen. 

In de reserve, 1.000 EUR voor evangelisatie, een fonds voor auto-ongevallen om op te treden in geval van schade aan de voertuigen van de animatoren tijdens de kampen, een reserve voor speciale acties die door COVID worden overgenomen van 5.000 EUR.

Resultaatrekeningen

Vereniging voor de Verdediging van de Godsdienstvrijheid (AIDLR)

Balans

Resultaatrekeningen

Vanuit boekhoudkundig oogpunt is het heel eenvoudig: de vereniging bestelt elk jaar de tijdschriften Conscience et Liberté en verstuurt ze vervolgens naar abonnees en politici.  Behalve in 2021, bij gebrek aan tijdschriften.  De moeilijkheid ligt in de keuze van de persoon naar wie het tijdschrift moet worden gestuurd en in het vinden van het juiste adres.

Uitdagingen

COVID in 2019-2020 en vervolgens de buitenproportionele toename van energie in 2021-2022 hebben de kerkfinanciën onder druk gezet. Uit een kleine enquête onder onze penningmeesters in het voorjaar van 2020 bleek dat de reservefondsen voldoende waren om de daling van het aanbod op te vangen. Het waren vooral de pachtende kerken die te lijden hadden omdat de huur betaald moest blijven worden. De explosieve stijging van de energiekosten daarentegen trof vooral de kerken die eigenaar zijn van hun gebouwen.

Er is nog een ander punt van zorg. De banken worden steeds wantrouwiger ten aanzien van de grote stortingen in contanten die sommige van onze kerken op hun rekeningen doen in vergelijking met overschrijvingen. Het is van essentieel belang te voldoen aan de transparantie-eisen door het UBO-register correct bij te werken, anders loopt u het risico dat uw rekening wordt afgesloten. Het openen van een nieuwe bankrekening is moeilijk voor een vereniging, of het nu een feitelijke vereniging is of een VZW, het maakt geen verschil. Het is een beheersvergoeding voor de bank zonder de hoop een financieel product zoals een verzekering te kunnen verkopen. De vertrouwensrelatie en de kwaliteit van de klant die een rekening wil openen, zullen het verschil maken.

Al enkele jaren is de eerste uitdaging van onze voorzitters het vinden van Nederlandstalige predikanten. Dus toen de voorzitter in juni 2020 aankondigde dat hij twee kandidaten had gevonden, besloot het comité om hen vanaf september voltijds in dienst te nemen. Ik ben hier natuurlijk erg blij mee, maar tegelijkertijd maak ik me zorgen. Hoe kom je erbij dat we vanaf het volgende jaar 170.000 EUR aan extra tienden hebben om deze twee extra fulltimers te financieren, terwijl onze kerken nog half gesloten zijn? Alex en Leendert zijn immers niet in de federatie gebleven en de tienden zijn ook niet ingestort.

Begin 2023 konden we weer twee Nederlandstalige predikanten aanwerven. Ik ben daar natuurlijk erg blij mee, maar tegelijkertijd maak ik me zorgen. Niets in de begroting wijst erop dat we de komende jaren twee extra salarissen kunnen dragen. Het is waar dat onze kerk in Gods handen is. En dat de afgelopen jaren ons leren dat onvoorziene veranderingen zich voortdurend voordoen, reeds met de twee Algemene Vergaderingen van de Unie en van onze Federatie in het verschiet.

Personeelsbeheer is lastig. Vanuit financieel oogpunt is het stressvol. Ik herinner me dat ik iemand op de radio het verschil in aanpak van een probleem tussen China en Frankrijk hoorde uitleggen. Als je in China overweegt een uitdaging aan te gaan, kijk je eerst naar de middelen die je hebt om die te verwezenlijken. Vervolgens stel je je doel vast in overeenstemming met je middelen. De beslissing wordt genomen terwijl je precies weet wat je moet doen en hoe je het moet doen. Terwijl in Frankrijk – moge de Fransen mij vergeven – wanneer je een uitdaging wilt aangaan, je kijkt wat het ideaal zou zijn om te bereiken en je maakt dat tot je doel. De beslissing is genomen. Dan kijk je hoe je het gaat doen en welke middelen je tot je beschikking hebt. Je kijkt, je past je aan en je bereikt wat je kunt.
Nou, soms voel ik me als een Chinese penningmeester die op de Franse manier moet werken.

Ten slotte zullen we vóór 31 december van dit jaar alle statuten van onze verschillende entiteiten moeten aanpassen aan de nieuwe wet op de VZW’s van 23 maart 2019.  De filosofie verandert, want verenigingen worden nu beschouwd als (non-profit) vennootschappen en de verantwoordelijkheid van de bestuurders neemt toe.

Ik wil een vraag stellen over dit rapport